सिंहगड ‘युद्धस्मारक’ की पिकनिकचा बाजार? बेशिस्त पर्यटकांमुळे गडाचे पावित्र्य धोक्यात; दुर्ग रक्षकाची प्रशासनाकडे आर्त हाक!

स्वराज्य वार्ता / राहुल आवटे
पुणे : छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्यासाठी नरवीर तानाजी मालुसरे आणि त्यांच्या मावळ्यांनी रक्ताचे पाणी करून ज्या गडावर विजय मिळवला, तो ऐतिहासिक ‘कोंढाणा’ म्हणजेच आजचा सिंहगड किल्ला! “गड आला पण सिंह गेला…” हा इतिहास प्रत्येक मराठी माणसाच्या मनात जिवंत आहे. परंतु, आज याच सिंहगड किल्ल्यावर जे चित्र पाहायला मिळत आहे, ते पाहून कोणत्याही इतिहासप्रेमीचे आणि शिवभक्ताचे काळीज हेलावल्याशिवाय राहणार नाही.
इतिहास अभ्यासक आणि सिंहगडाच्या प्रामाणिक दुर्ग रक्षक पलक गुरु पुणेकर (तृतीयपंथी) यांनी गडावरील भीषण सद्यस्थितीवर प्रकाश टाकला आहे. वन विभाग आणि घेरा सिंहगडचे शासकीय कर्मचारी गडाचे पावित्र्य राखण्यासाठी दिवस-रात्र प्रयत्न करत आहेत. मात्र, गडावर येणाऱ्या काही बेशिस्त पर्यटकांमुळे या पवित्र वास्तूचे विद्रुपीकरण होत असल्याचे समोर आले आहे.
दुर्ग रक्षकाने मांडलेल्या गडावरील मुख्य ३ गंभीर समस्या:
• तोकड्या कपड्यांचा वावर: पवित्र तानाजी मालुसरे स्मारक परिसर आणि ऐतिहासिक बुरुजांवर अनेक पर्यटक अत्यंत तोकडे कपडे (क्रॉप टॉप्स, शॉर्ट्स) घालून फिरताना दिसतात. सिंहगड हे केवळ निसर्गरम्य पर्यटन स्थळ नसून एक पवित्र ‘युद्ध स्मारक’ (War Memorial) आहे. देवळात पाळले जाणारे वेशभूषेचे भान ऐतिहासिक गडांवर का राखले जात नाही, असा संतप्त सवाल उपस्थित होत आहे.
• हुल्लडबाजी आणि अश्लील चाळे: ऐतिहासिक वास्तूंच्या आणि बुरुजांच्या आडोशाला बसून चालणारे अश्लील चाळे आणि सोशल मीडियावरील ‘रील्स’ बनवण्यासाठी गडाच्या इतिहासाची केली जाणारी थट्टा अत्यंत चिंताजनक आहे.
• दारूचे कॅन्स आणि कचरा: गडावरील शांत आणि ऐतिहासिक परिसरात, झाडी-झुडपांमध्ये पर्यटकांनी टाकलेले दारूचे (Beer) कॅन्स आणि प्लास्टिकचा कचरा मोठ्या प्रमाणावर आढळून येत आहे.
प्रशासनाला जाहीर आवाहन आणि मागण्या:
“गडावर मिळणारी पिठलं-भाकरी किंवा तिथले थंड वातावरण नक्की एन्जॉय करा, पण तिथली पवित्रता पायदळी तुडवू नका,” असे आवाहन पलक पुणेकर यांनी केले आहे. आता पुरातत्व विभाग, वरिष्ठ वन विभाग आणि पोलीस प्रशासनाने यावर कडक पावले उचलण्याची वेळ आली आहे.

अशा आहेत प्रमुख मागण्या:
१. गडावर प्रवेश करताना कपड्यांबाबत आणि वर्तनाबाबत एक कडक आचारसंहिता (Dress Code) लागू करण्यात यावी.
२. गडावर कचरा आणि दारूच्या बाटल्या टाकणाऱ्यांवर जागेवरच कडक दंडात्मक आणि कायदेशीर कारवाई व्हावी.
सिंहगड हा आपल्या स्वाभिमानाचा इतिहास आहे, त्याला पिकनिकचा बाजार बनू देऊ नका. गडाचे पावित्र्य राखण्यासाठी केवळ प्रशासनानेच नाही, तर प्रत्येक शिवभक्ताने एक जागरूक नागरिक म्हणून पुढे येण्याची गरज आहे!